Lütfen yeni siteyi Bekleyiniz: https://aawsat.com/turkish


Ortadoğu haber | Şarkul El-Avsat

De Mistura’nın yerine geçecek adaylara dair müzakereler sürüyor | ŞARKUL AVSAT
Bir Sayfa Seçin

Önümüzdeki ayın sonunda görevini bırakacak olan Birleşmiş Milletler (BM) Suriye Özel Temsilcisi Staffan de Mistura’nın yerine geçecek 4 adaydan hangisinin seçileceğine dair Rusya-Batı müzakereleri devam ediyor. De Mistura, önümüzdeki çarşamba günü Şam’da anayasa komisyonunun oluşturulmasına dair düğümü çözmek üzere son kez görev alacak.

De Mistura, Kofi Annan ve kıdemli diplomat Lahdar İbrahimi’den sonra dört yıldan fazla bir süre Suriye’deki üçüncü uluslararası elçi olarak görevini yerini getirmesinin ardından Güvenlik Konseyi’ne iki gün önce, kasım ayı sonunda istifa edeceğini söyledi.

Aynı şekilde BM Suriye Özel Temsilcisi Staffan de Mistura’nın Danışmanı Jan Egeland’ın da istifa edeceği belirtildi.

De Mistura’nın istifa edeceğini duyurmasından bu yana BM Genel Sekreteri Antonio Guterres ile Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin (BMGK) 5 daimi üyesi arasındaki görüşmeler Suriye’ye 5’inci elçinin atanması konusunda yeni seviyeye taşındı.

Elde edilen bilgilere göre De Mistura’nın yerine geçmesi muhtemel 4 aday var.

Bu adaylardan ilki, Bulgaristan Dışişleri Bakanlığı yapan ve 2015 yılından bu yana İsrail-Filistin Barış Süreci BM Özel Koordinatörlüğü görevini üstlenen Nickolay Mladenov. Yapılan yorumlara göre Rus tarafı “Amerika’ya yakın ve tarafsız olmadığı” gerekçesiyle Mladenov’a itiraz etti. Aynı zamanda Şam, Mladenov’un Bulgaristan Dışişleri Bakanlığı yaptığı dönemde Şam’a karşıt siyasi tutum benimsediği konusunda Moskova’yı bilgilendirdi.

İkinci aday ise daha önce Slovakya Dışişleri Bakanı olarak görev yapmış olan Birleşmiş Milletler (BM) Irak Özel Temsilcisi Jan Kubis. ABD, Rusya politikasına yakınlığından dolayı Kubis’in BM Suriye Özel Temsilcisi olarak atanması hususunda isteksiz. Ayrıca ABD, Kubis’in seçimlerden sonra hükümetin oluşumuna ve siyasi sürece sahne olan Irak’ta bulunmasının zorunlu olduğu görüşünde.

BM Suriye Özel Temsilcisi görevi için üçüncü aday isim ise Cezayir Dışişleri Bakanı Ramtan Lamamra. Moskova ve Arap ülkeleri tarafından önerilen Lamamra’ya Batılı ülkeler itiraz etti. İtiraz eden ülkeler, Lamamra’nın 2016’nın aralık ayında düzenlenen Afrika’da Barış ve Güvenlik Konferansı’nın oturum aralarında söylediklerine dikkat çekerek ve Lamamra’nın daha önceki tutumlarına dayanarak arabuluculuk statüsünü reddettiler. Lamamra söz konusu konferansta şu ifadeleri kullanmıştı:

“Halep’te ne oldu? Suriye devleti egemenliğini ve şehir üzerindeki kontrolü ele geçirdi. Bu insanlar, Halep’te ve başka yerlerde terörün hüküm sürdüğünü hayal ediyorlardı. Terörün orada başarısız olmasının ardından stratejik olarak terörü mağlup eden ilk ülke olan Cezayir’de başarılı olabileceğini düşünüyorlar.”

Dördüncü aday ise 2017’nin haziran ayından bu yana Norveç’in Çin Büyükelçisi olarak görev yapan, 2012 ve 2017 yılları arasında BM’de Norveç delegesi olarak bulunan ve 2005 ve 2008 arasında BM’nin Lübnan Özel Temsilciliği makamında oturan Geir Pedersen. Bu isim, Bazı Rus kaynakları söz konusu ismin NATO’nun bir üye devletini temsil ettiğine dikkat çekmesine rağmen Rusya ve Batı ülkeleri arasındaki karşılıklı çekişmeler nedeniyle Guterres’in çevresi tarafından önerildi.

Yeni uluslararası elçi hususundaki uluslararası istişarelere paralel olarak Eski Mısırlı diplomat Ala’ Abdülaziz, Şam’da bulunan De Mistura ofisinin müdürü olarak atandı. Ala’ Abdülaziz’in Suriye’nin başkentinde Mısır Maslahatgüzarı olarak görev yaptığı biliniyor.

De Mistura, geriye kalan haftalar boyunca tüm ağırlığını anayasa komisyonunun kurulmasına ilişkin ilerlemenin sağlanması ve önümüzdeki ayın sonundan önce bir toplantı düzenlenmesi için sarf edecek. De Mistura, bu amaçla Suriye hükümetinin üçte iki çoğunluğu ve komisyonun başkanlığını elinde bulundurması nedeniyle Şam’ın komisyonun oluşum koşullarındaki yerinin değişimi incelemek için önümüzdeki çarşamba günü Suriye Dışişleri Bakanı Velid Muallim ile görüşmek üzere Şam’ı ziyaret edecek.

Astana sürecinin 3 garantör ülkesi, anaya komisyonunda bulunan ve her biri 50 adaydan oluşan muhalefet ve hükümet listelerini onayladı. Ancak üç ülke, De Mistura tarafından sivil toplum temsilcilerinden oluşan ve 50 aday içeren 3’üncü listeyi kabul etmedi.

De Mistura’nın ziyareti, komisyonun uluslararası arabuluculuğun himayesinde kurulması için son şansı teşkil ediyor. Şam’ın taviz vermesi hususunda başarısız olması durumunda önünde iki seçenek olacak: Birincisi, Cenevre sürecine ve yılın başlarında Soçi’deki Ulusal Diyalog Konferansı’nın nihai bildirisine göre bir komite kurulması hususunda başarısız olunduğu ilan edilecek. Bundan dolayı Rus tarafının Soçi’nin gidişatı kapsamında anayasal sürece odaklanması ve uluslararası arabuluculuk söz konusu olmadan Rusya veya Şam’da başka bir Suriye diyalogu konferansı düzenlenmesi muhtemel. Bu da anayasa reformunun Suriye Halk Meclisi mekanizmalarına göre olacağı anlamına geliyor. İkinci seçenek ise Cenevre’de bir anayasa komisyonu toplantısı yapılmasına dair De Mistura’nın çağrıda bulunmasıdır. Bu, görevden ayrılmadan önce topun diğer tarafların sahasına atılması anlamına gelir.

Resmi Suriye haber ajansından (SANA) aktarıldığına göre, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Suriye Özel Temsilcisi Aleksandr Lavrentyev ile görüşmelerde bulundu. İkili, görüşmeler sırasında Suriye’deki duruma ilişkin gelişmeler hakkında görüş alışverişinde bulundular. Bu konuların başında siyasi süreç ile mevcut anayasanın tartışılacağı bir komite oluşturma süreci yer alıyor.

Resmi Suriye haber ajansı (SANA), Suriye Cumhurbaşkanı Beşşar Esed’in şu sözlerini aktardı:

“Bölgedeki bazı ülkeler ve birçok Batılı ülke politik sürece müdahale etmeye devam ediyor. İradelerini ve isteklerini Suriyelilere dayatmak için baskı uyguluyorlar. Bu durum herhangi bir ilerlemeye engel olabilir.”

Lavrentyev, Şam ziyareti öncesinde bir dizi Arap ülkesini de kapsayan gezisinin sonuçları hakkında Esed’e brifing verdi ve ülkesinin bu diplomatik hareketle sorunları ele almak için görüş alışverişinde bulunmaya çalıştığını vurguladı.