Lütfen yeni siteyi Bekleyiniz: https://aawsat.com/turkish


Ortadoğu haber | Şarkul El-Avsat

Erken ve geç uyumanın sağlık üzerindeki etkileri | ŞARKUL AVSAT
Bir Sayfa Seçin

Erken uyuyan ve erken kalkan kişiler üzerinde yapılan son araştırmaya göre, bu kişilerin geç yatan ve geç kalkanlara oranla depresyona girme olasılığı daha az olduğu ortaya çıktı.

ABD ve Avusturya’nın ortak çalışması olan bu araştırma, bugüne kadar kişi sayısı ve takip süresi göz önüne alındığında yapılan en büyük ve en detaylı araştırma oldu. Araştırma kapsamında uyku zamanlaması, uyku ve uyanıklık zamanlaması olarak bilinen Uyku-Uyanma Tercihi ve duygu durum bozuklukları incelendi.

Uyku ve ruh hali

Bu araştırmanın bilimsel sonuçları erken uyumanın ve erken uyanmanın sağlık üzerindeki olumlu etkilerinin bulunduğu belirtilen ve geçtiğimiz 10 yılda yapılan tıbbi incelemelerin sonuçlarıyla birleştirildi. Daha önce yapılan araştırmalarda gece geç yatmanın ve sabah geç kalkmanın sağlık üzerindeki olumsuz etkileri artırdığı ortaya çıkmıştı.

Journal of Psychiatric Research akademik dergisinin önümüzdeki Ağustos ayında yayınlanacak sayısına göre, Colorado ve Harvard Üniversitelerinden bir grup Amerikalı araştırmacı ve Viyana Tıp Üniversitesi’nden Avustralyalı araştırmacılar yaşları ortalama 55 olan 32 binden fazla kadının uyku düzenini inceledi. Yüzde 37’si erken yüzde 57’si orta ve yüzde 10’u geç uyku düzenine sahip olmak üzere kadınları uyku düzenine göre 3 gruba ayırdılar. Takip süresi boyunca depresyonun yanı sıra ışık, ses, iş programları gibi uyku düzeni üzerindeki etkenler de göz önüne alındı. Araştırmacılar, inceleme kapsamında günlük uyku süresi, vücut ağırlığı ve fiziksel aktivite düzeyi, kronik hastalık süresine ek olarak gece ve gündüz çalışma süreleri gibi depresyonla ilişkili olabilecek faktörleri de değerlendirdi.

Uzmanlara göre vücut zamanlamasının bir parçası olan uyku saati, vücudun biyolojik saati ile ilişkilidir ve uyku için genetik ile çevresel faktörler de etkilidir.

Erken uyku

Araştırmacılar, geç uyku modellerinin kalitesi ile orta ve ileri yaştaki kadınlar arasındaki depresyon olasılığının ‘orta şiddette güçlü’ bir ilişki olduğunu gözlemleyerek, erken uyuma ve uyanmanın depresyon riskini diğerlerine kıyasla yüzde 27 oranında azalttığını belirttiler. İncelemelerde geç uyananların depresyon riski yüzde 6 olduğu belirlense de ‘orta şiddette’ bir oran olması nedeniyle bu 2 durum arasında doğrudan bir bağ kuran istatiksel bir veri değildir. Ancak araştırmacılar erken uyuyup erken uyanmanın faydaları arasında depresyon ihtimalini düşürmenin de olduğunu açıkladı. Yapılan açıklamada “Erken uyuyup erken uyanmak serotonin hormonunun salgılanmasını sağlar. Kadınlar yeterli uyku almaya ve egzersiz yapmaya çalışmalı. Gündüz mümkün olduğunca ışık almak için dışarı çıkmalı ve gece ışıkların az olduğu ortamda bulunmalı” ifadelerine yer verildi.

Colorado CASEL Üniversitesi Uyku Epidemiyoloji Laboratuarı Araştırma Yöneticisi Celine Vetter, “Araştırmalarımız uyku zamanlaması ve kalitesinin depresyon üzerinde etkili olduğunu gösteriyor. Bu durum genetik kodlarla taşınan kronotip (uyku zamanlaması) ve duygu durumu arasındaki bağ ile de ilişkili olabilir” açıklamasında bulundu.

Araştırmacılar, gözlemlenen orta şiddet ile daha önce yapılan araştırma unsurlarını karşılaştırdı. Buna göre geç saatlerde uyumanın depresyonla doğrudan ilgisi olduğunu belirten araştırmalarda depresyonla bağı olan diğer faktörler göz önüne alınmadığı ve durumun uzun süre değil sadece bir kez gözlemlendiği belirtildi.

Öte yandan araştırmacılar sabah geç kalkanların evlenme ihtimalinin daha az olduğunu, değişken uyku saatlerinin yanı sıra sigaraya daha çok meyilli olduklarını belirtti. Gözlemlenen sonuçların doğrulanması ve uyku-depresyon ilişkisinde çevresel ve genetik faktörlerin etkisinin değerlendirilmesi açısından daha uzun inceleme süresinin gerekli olduğunu ifade etti.

Sağlık ve geç uyku düzeni arasındaki ilişki

Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism dergisinin Nisan 2015 sayısında uyku zamanlamasının neden olabileceği potansiyel hastalıklarla ilgili olarak, Koreli araştırmacıların elde ettiği uyku ve uyanma zamanı ile diyabet riski arasındaki ilişkiyi gösteren bulguları yayınladı. Yapılan araştırmaya göre geç uyuyanlar ve geç uyananlar daha çok diyabet riski taşıyor.

Diabetes Care dergisinin 2013 yılında yayınladığı araştırmada, uyku süreleri eşit olsa da geç saatte uyuyan ve uyananların erken uyuyanlara kıyasla kan şekerini kontrol etmekte daha büyük zorluklarla karşı karşıya olduğu belirtildi.

Chronobiology International dergisi 2013 yılında yayınladığı bir araştırmada geç uyuyan ve uyananların erken uyuyanlara kıyasla daha fazla hipertansiyon riski altında oldukları ortaya koyuldu. New York Sinai Mount Tıp Okulu’nda İç Hastalıkları, Akciğer Hastalıkları ve Yoğun Bakım Profesörü Andrea Varga, bu tür uyku alışkanlıkları, egzersiz yapmamanın ve sağlıksız beslenmenin yüksek tansiyon riskini artıracağını açıkladı.

Journal Sleep dergisi 2014 yılında Amerikan Uyku Tıbbı Akademisi (AASM) tarafından yayınlanan araştırmada geç uyuyanların vakitlerini çoğunlukla oturarak geçirmelerinden dolayı günlük egzersiz yapmakta daha çok zorluk çektikleri belirtildi. Geç uykunun, gece yemek yeme olasılığını artırdığını belirten Varga, geç yemek yemenin biyokimyasal süreçlerin tamamlanmasını geciktireceğinden dolayı vücut üzerindeki yükün artmasına neden olacağını ifade etti.

Tıp uzmanları, gece yemek yemenin doğal süreci ve yağ oluşumunu tetiklemesinin yanı sıra vücudun yağ yakma kabiliyetini azalttığını açıkladı. Obesity dergisinde 2011 yılında yayınlanan makalede geç uyuyanların erken uyuyanlara göre 250 kalori daha fazla aldığını belirtildi.