Lütfen yeni siteyi Bekleyiniz: https://aawsat.com/turkish


Ortadoğu haber | Şarkul El-Avsat

Hamaney’den uranyumun zenginleştirilmesi talimatı | ŞARKUL AVSAT
Bir Sayfa Seçin

Tahran rejiminin 1 numaralı ismi olan “Devrim Rehberi” Ali Hamaney, dün balistik füze konusundaki tutumları dolayısıyla iç odaklara üstü kapalı eleştiriler yöneltti. Ayrıca Avrupalı devletleri ABD yaptırımları konusundaki tavırlarından ötürü eleştirerek füze programının geliştirilmesinde taviz vermeyi reddetti ve füze programının durması noktasındaki beklentilerini ‘gerçekleşmeyecek bir hayal’ olarak nitelendirdi. Ardından İran Atom Enerjisi Kuruluşu’na nükleer anlaşma çerçevesinde 190 bin birim fisile (SVU) ulaşmak suretiyle yeniden zenginleştirme için nükleer tesisleri işletme emri verdi.

Hamaney dün devrimin ilk rehberi Humeyni’nin ölümünün 30. yıldönümü münasebetiyle yaptığı konuşmasında ‘İran Atom Enerjisi Kuruluşu’nun daha önce Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani’nin istediği adımları atmaya başlaması gerektiğini’ dile getirdi.

Hamaney’in konuşmasına göre Tahran’ın nükleer tesislerinde 190 bin fisil’e (bölünebilir uranyum izotopu) ulaşmayı hedefleyen çalışmalara bugün başlaması bekleniyor.

Her ne kadar Hamaney dün kuruluşun, Tahran ve uluslararası 5+1 Topluluğu arasında 2015 yılı Temmuz ayında imzalanan nükleer anlaşma uyarınca 190 bin birimi bulması gerektiğini söylese de anlaşma, İran’ın 10 sene için IR-1 türü yaklaşık 5060 merkezkaç aygıtına sahip olabileceğini söylüyor. Anlaşma İran’ın, depolama yapmaksızın ve IR-4, IR-5, IR-6 ve IR-8 gibi daha aktif merkezkaç aygıtları üretmeksizin Ar-Ge kapsamında uranyumu zenginleştirmesine izin veriyor.

İran’ın daha önce Natanz ve Fordo tesislerinde kullandığı IR-1 aygıtları 0.75 ile 1 birim SVU arasında üretim yapmaktadır ki bu da İran’ın 190 bin fisile ulaşmak için IR-1 türü 190 bin merkezkaç aygıtına ihtiyacı olduğu anlamına gelir.

İran, IR-2 türü merkezkaç aygıtını işletmesi durumunda 5 birim SVU elde edebiliyor ve bu da 190 bine ulaşmak için 38 bin aygıta ihtiyaç var demek oluyor.

Eğer İran, 24 bin SVU elde eden IR-8 türü merkezkaç aygıtı üretirse Hamaney’in konuşmasında işaret ettiği orana ulaşmak için 8 bin aygıta ihtiyacı olacaktır.

Hamaney konuşmasında şu ifadelere yer verdi: “İran halkı ve hükümeti, yaptırımlara ve nükleer kuşatmaya aynı anda katlanamaz. İran Atom Enerjisi Kurumu’nun nükleer anlaşma çerçevesinde 190 bin birime ulaşması için hazırlıklı olması ve İran Cumhurbaşkanı’nın emrettiği birtakım adımları atmaya başlaması gerekir.”

Hamaney, Avrupalı devletlerin tutumlarını da hedef aldı ve füze programına işaret ederek şunları söyledi: “Yapılan açıklamaların satır aralarını okursak bazı Avrupalı ülkeler, İran halkının yaptırımlara katlanması, nükleer faaliyetlerini durdurması ve kısıtlamaların devam etmesini istiyor. Onlara söylemek istediğim tek bir şey var o da hayallerinin gerçekleşmeyeceğidir.”
Hamaney, balistik füze meselesinin tartışmaya açık olmadığını dile getirerek, “İran, bölgedeki birincil füze gücü haline geldi. Düşman, bir vursa karşılığını on olarak alacağını biliyor.” ifadelerini kullandı.

Hamaney, balistik füze programına karşı çıkarak ‘düşmanlar’ ile iş birliği yapmakla suçladığı iç odaklara da eleştiri yöneltti. Avrupalıların füze geliştirme programının durdurulmasına yönelik taleplerine işaret ederek, “Füzeler güvenlik teminatı ve bizi güçlendiren yanımızdır. Bakın düşmanlar neye odaklanıyor.” dedi.

Hamaney konuşmasını şu sözlerle sürdürdü: “Düşmanların başlattığı psikolojik savaşa destek verenler, ülkeye nükleer anlaşmanın eksik bir halini dayatmaya çalışıyorlar. Yabancı ülkeler bunu istiyor. Düşmanların istediği şey, içeride bazılarının savaş çıkma ihtimali konusunda propaganda yapmasıdır.”

Hamaney, “Bugün düşmanın tasarısı, ekonomik, psikolojik ve eylemsel olarak İran’a karşı baskı uygulamaktır” sözleri ile İran’da yaşam standartlarının gerilemesine işaret etti ve İranlıları iç anlaşmazlıklar ve bölünmeler konusunda uyardı.

Hamaney, İranlılara seslenerek düşmanların planının detaylarını bildiğini söyleyerek İranlılara açıklama sözü verdi. Ardından “Halk her şeyi bilir, görür ve sezer.” ifadelerini dile getirdi.

Yaklaşık on gün önce Hamaney, Avrupalı devletlere ekonomik ve yasal güvenceler sunmalarını şart koşmuştu. Söz konusu güvenceler arasında, İran’a karşı herhangi bir Amerikan yaptırımına karşı durulacağına dair bir güvence verilmesi, İran petrolünün satın alınması, Amerikan yaptırımlarının zararlarının karşılanması, İran bankaları ve bankalar işbirliği üzerindeki kısıtlamaların kaldırılması, anlaşmadan çekilmesinden ötürü ABD’ye kınama mesajı yayınlanması ve İran’ın bölgesel rolü ile balistik füze dosyasının tartışmaya açılmaması yer alıyor.

Hamaney, Tahran’ın anlaşmanın bozulması durumunda ‘endüstriyel düzeyde’ uranyumu zenginleştirme programını başlatma hakkını saklı tuttuğunu belirtti.

Bu çerçevede Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu, nükleer anlaşmada belirtilene uygun olarak ‘uygun bir zamanda ve aktif bir şekilde’ denetleme işlemlerinin yapılması için işbirliğinde bulunacağına dair İran’dan teminat istedi.

Yukiya Amano dün, Viyana’da Kurum’a bağlı Hakemler Komisyonu önünde, ‘Kurum’un ek protokole göre, İran’da ziyaret etmesi gereken tüm noktalara ulaştığını’ söyledi.

Geçtiğimiz 25 Mayıs’ta yani nükleer anlaşmada ortak komisyonun toplanmasından bir gün önce Kurum, İran’ın nükleer anlaşmaya bağlı kalacağını vurgulamış ancak aynı zamanda Tahran’ın denetleme sürecinde yapması gerekenleri yapmadığına işaret etmişti. Amerikan Dışişleri Bakanı Mike Pompeo, yeni stratejisinde Tahran’dan ‘Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu uzmanlarına ülkedeki askeri ve nükleer tüm konumlara koşulsuz erişim izni’ vermesini talep etti.

Amano bu konu hakkında dün şu ifadeleri kullandı: “Denetleme işlemlerinin alanını genişletmek suretiyle İran tarafından uygun bir zamanda sunulacak aktif bir işbirliği, uygulamayı kolaylaştıracak (…) ve güveni artıracaktır.”

Sunduğu raporun sonunda Kurum, Amerika’nın 8 Mayıs’ta çekilmesine rağmen İran’ın anlaşmayı hala uyguladığını vurguladı.

AFP’nin aktardığı haberde Kurum’un merkez ofisinin bulunduğu Viyana’daki üst düzey bir diplomata göre, uygun bir zamanda işbirliği çağrısı, İran’ın anlaşmanın herhangi bir kuralını ihlal ettiği anlamına gelmez. Bununla birlikte Kurum, anlaşmanın gerektirdiğinin ötesine geçme konusunda İran’ı teşvik ediyor. Buna göre Tahran, erişim izni vermediği yerlerin denetlenmesi çağrısı yapabilir.