Lütfen yeni siteyi Bekleyiniz: https://aawsat.com/turkish


Ortadoğu haber | Şarkul El-Avsat

Hamaney’in velayet makamına oturmasında Rafsancani’nin etkisi ortaya çıktı | ŞARKUL AVSAT
Bir Sayfa Seçin

İran eski cumhurbaşkanı Ali Ekber Haşimi Rafsancani’nin ölümünün birinci yıldönümüne yaklaşırken bilinmeyen kaynaklar, İran’ın kurucu lideri Humeyni’nin ölümünün ardından Ali Hamaney’in seçilmesinden sonra Uzmanlar Konseyi’nin ilk oturumunun ayrıntılarını gösteren 19 dakikalık video sızdırdı. Bu videoda anlatılanlar 28 yıldır, anayasal şartları taşımadığı halde Hamaney’in neden Velayeti Fakih makamına getirildiği tartışmasını sonlandırıyor.

Ortaya çıkan bu kayıt bazı söylentilerin doğruluğunu kanıtlayarak anayasal şartlara uygun olmadığı halde Hamaney’in Velayeti Fakih makamına gelmesinde Rafsanca’nin perde arkasındaki rolünü gösteriyor.

Video kaydı, Humeyni’nin ölümünden birkaç saat sonra 3 Haziran 1989’da çekilmiş. Uzmanlar Meclisi’nde hazır bulunan 76 üyeden 60’ı Hamaney’in, Humeyni’nin halefi olmasını kabul etmiş. O toplantıya başkanlık eden Rafsancani, yeni anayasa değişiklikleri oylanana kadar bu görevi Hamaney’in yapacağını söylüyor.

Hamaney’in seçilmesinde Rafsancani’ni kilit isim

Yaklaşık 30 yıldır, Hamaney’in bu makama getirilmesi konusunda İran’da çeşitli söylentiler dolaşıyor. Ancak Hamaney’in velayet makamına geçmesinde ve onun lehine Humeyni’nin oğlu Ahmed Humeyni’nin geri çekilmesinde Rafsancani’nin kilit isim olduğu ortaya çıktı.

Rafsancani, seçimin yapıldığı toplantıda “Seçim ister bireysel ister şura önderliğinde olsun, Hamaney’in görevi anayasa üzerinde yapılan oylama dönemiyle sınırlıdır” demişti. Ancak Hamaney’in makamının referanduma kadar sürdürmesini onaylayanlar referandum sonrasında 5 Ağustos 1989’da olağanüstü bir oturum düzenleyerek 64 üyenin 60’ının onayıyla Velayeti Fakih makamına getirildi.

“İslam ümmetinin haline ağlamalıyız”

Ancak 28 yıl sonra yayınlanan bu kayıtta dikkat çekici olan şey; Hameney’in konumuyla ilgili yorumu oldu. Hamaney, ses kaydında anayasa şartlarını taşımadığını ve bu makam için yeterliliğe sahip olmadığını söyleyerek temel sorunlara dikkat çekiyor. Hamaney, taklit makamında olmadığı ve müçtehid şartlarını taşımadığı için sözlerinin fakihler tarafından dikkate alınmayacağını söylüyor. Ses kaydında Hamaney şunları vurguluyor; “ Benim gibi biri Velayeti Fakih makamına seçilirse İslam ümmetinin haline ağlamalıyız” Bununla birlikte meclis üyelerinin bazıları bu görüşe katılmadıklarını söylüyorlar.

Video Reformcuları zor durumda bırakabilir

Rafsanci’nin ölüm yıldönümünün arefesinde ve İran’ın dini lideri Hamaney’in görevini bırakmasının da talep edildiği yoksulluk karşıtı sokak gösterilerin patlak vermesinden birkaç gün sonra bu ses kaydının ortaya çıkarılması manidar bulundu. Zira bu durum Rafsancani’nin fikirlerini ve çizgisini esas alan Reformcuları zor durumda bırakabilir.

Velayeti Fakih makamına getirilen Ali Hamaney, Rafsancani ile anlaşmazlıklara düştü. Rafsancani defalarca Velayeti Fakih makamını bireysellikten şuranın liderliğine doğru değiştirme çağrısında bulunmasına rağmen bu çağrılar Hamaney tarafından olumlu karşılanmadı.

Videoyu İranlı gazeteci sızdırdı

Videoyu Amerika’da yaşayan İranlı gazeteci Şahid Alevi yayınladı. Gazeteci sızdırılan kaynağın adını açıklamadı.

İran anayasasına göre, Uzmanlar Meclisi’nin temel görevi, mevcut dini liderin ölümü ya da görevini yerine getirememesi, sağlık sorunları gibi durumlarda yeni bir lideri seçmek.

Humeyni’nin ölümüyle birlikte, zamanın adil, alim, yönetici, cesur özellikleriyle ön plana çıkan bir lider bulunamazsa taklit merciinden “şura yönetimi” seçiliyordu.

Muhalif din adamı Kedyur: Hamaney insanları aldattı

Bu video İranlılar arasında farklı tepkilere sebep oldu. Amerika’da din ilimleri hocası muhalif din adamı Muhsin Kedyur, Uzmanlar Meclisi, Hamaney ve Rafsancani’yi 3 Haziran ile 5 Ağustos 1989 tarihi arasında geçici süreyle seçilmiş birini kalıcı hale getirerek insanları aldatmakla suçladı.

Keydur, başlangıçta Hamaney’in bu görev için uygun şartları taşımadığını itiraf ettiğini ancak daha sonra 180 derece dönerek kendini müçtehit ve velayeti fakih olarak takdim ettiğini söyledi.

Keydur açıklamalarına şöyle devam etti; “ Rafsancani göreve ehil olmayan birini aldatma yoluyla bu makama getirmede kilit rol oynayarak dünya ve ahiretini kaybetti”

Siyasi idamlarla ilgili gizli görüşmelerde gündeme gelmişti

Bu kayıt son iki yılda tartışmalara neden olan ikinci video. Daha önce Hüseyin Ali Muntazari’nin yardımcısı ile “ölüm” komitesi üyeleri arasında rejimin ilk on yılında gerçekleştirilen siyasi idamlarla ilgili gizli görüşmelerin varlığı ortaya çıkarılmıştı. Bu kayıt, İranlı üst düzey yetkililerin kanun dışı yargısız infazlara karıştığını ortaya koymuştu.

Ortaya çıkarılan kayda göre daha sonra İran yönetimiyle ihtilaf yaşadığından ev hapsinde tutulan Muntazari, genellikle Halkın Mücahitleri örgütüne mensup sol görüşte insanların idam edilmesi için 4 yetkiliye etki ettiği iddia edililiyor.