Lütfen yeni siteyi Bekleyiniz: https://aawsat.com/turkish


Ortadoğu haber | Şarkul El-Avsat

İran rejiminin en tanınmış muhalifleri | ŞARKUL AVSAT
Bir Sayfa Seçin

2017 yılının sonu, İranlı mollalar için pek de iyi geçmedi. Bu dönem, ülkede yaygın hale gelen yolsuzluğu karşı çıkarak, rejimin yıkılmasını talep eden halk protestolarının patlak vermesine şahit oldu.

Ocak ayı başında, İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’la görüşerek, İran’daki son protestolara karışmakla itham ettiği ve İran rejimine karşı şiddetle muhalefet eden Halkın Mücahitleri Örgütü’ne karşı harekete geçmeleri çağrısında bulundu.

İran’ın, hem yurtiçi, hem de yurtdışında birçoğu hapse atılan veya öldürülen, rejimin yıkılması için hala mücadele eden pek çok muhalifi var.

İran rejimine karşı çıkan en tanınmış muhalif örgüt ve kişiler;

İran Halkın Mücahitleri Örgütü (HMÖ)

İran’ın en büyük ve en aktif muhalif hareketi olan Halkın Mücahitleri (HMÖ), Şah rejimini devirmek amacıyla 1965 yılında İranlı akademisyen ve aydınlar tarafından kuruldu. 1906 Anayasa Devrimi günlerinde özgürlük için mücadele edenlere ‘mücahid’ denildiği için, örgütün ismi o yıllara kadar uzanıyor.

HMÖ’nün zafer elde edilmesinde büyük rolü olduğu ve Şah rejiminin yıkılmasına neden olan İran Devrimi’nden sonra, İran’ın yeni İslamcı rejimi ve sol eğilimli bir grup olan HMÖ arasındaki fikirsel farklılıklar ortaya çıktı.

Devrimden iki buçuk yıl sonra örgütün üyeleri, İran hükümetince ülkeyi terketmeye zorlandı. 1981 yılında Paris’e taşınan örgüt ve İran rejimi arasındaki sıcak çatışma, bugüne kadar devam etti.

Rejim, Tahran’daki İslamcı yönetimin devrilmesini amaçlayan örgütün on binlerce üyesini idam etti. Ancak örgüt, İran’ın içi ve dışında faaliyetlerine devam etme kararını sürdürdü.

1980’de İran-Irak savaşının başlamasıyla, Irak, İslamcı yönetime karşı mücadelesini yürüten örgüt için önemli bir merkez haline geldi.

Irak’ın devrik lideri Saddam Hüseyin, İran’a karşı mücadelesinde Halkın Mücahitleri’ne destek verdi.

Fransa’nın örgüte karşı harekete geçmesi sonrası, örgütün lider kadrosu, 1986’da Fransa’dan ayrılarak Irak’a gitti.

1987’de de örgütün askeri kanadı Ulusal Kurtuluş Ordusu kuruldu.

Örgüt 1993 yılında, 12 yıl önce kurulan ve İranlı rejim muhaliflerini tek bir çatı altında toplayan İran Ulusal Direniş Konseyi adlı gruba katıldı. Konsey Başkanı olarak da, Halkın Mücahitleri Örgütü’nün kurucularından Mesud Recavi’nin eşi Meryem Recavi seçildi.

İran Ulusal Direniş Konseyi (İUDK)

HMÖ, bir ‘şemsiye’ örgüt olan ve muhalifler tarafından ‘sürgündeki İran parlamentosu’ olarak nitelendirilen İUDK’deki temel yapıyı oluşturuyor.

Muhalefet koalisyonu, 5 örgüt ve partinin yanı sıra, siyasi ve kültürel önemli bir figür olan sanatçılar, uzmanlar, bilim adamları ve HMÖ’nün silahlı kolu olan İran Ulusal Kurtuluş Ordusu lideri subayların yer aldığı 550 seçkin üyeden oluşuyor.

Örgütün lideri, aynı zamanda İran Ulusal Kurtuluş Ordusu’nun lideri olan İran’ın önde gelen muhaliflerinden olan Mesud Recavi’ydi.

1993 Ağustos ayında, İUDK’nin lideri ve İran’ın gelecekte yaşayacağı geçiş dönemindeki Cumhurbaşkanı olarak oybirliği ile Meryem Recavi seçildi.

İUDK’nin kuruluşundan yıllar sonra, konsey ve ona bağlı birimler, Avrupa’daki terör örgütleri listesine girdi. 2008’de ise, AB bu kararından vazgeçti ve ‘herhangi bir terör faaliyetine karışmadıklarını’ belirterek, konseyi terör listesinden çıkardı.

Örgütün en önemli başarılarından biri, 2002’de İran’ın nükleer programını tespit etmesiydi. Daha önce gizli yürütülen programın ortaya çıkartılmasıyla yaşanan nükleer program başlıklı tartışmalar, rejimin uluslararası kamuoyu önünde yaşadığı en büyük zorluklarından biri haline geldi.

İran Halk Partisi

İran’da, din ile devlet işlerini ayıran demokratik, seküler ve aşırı milliyetçi bir siyasi parti olan ve ‘İran Millet Partisi’ olarak da bilinen parti, Daryuş Foruhar tarafından 1951 yılında kuruldu. Foruhar, 1998 yılında gizemli bir şekilde hayatını kaybedene kadar partisinin liderliğini sürdürdü.

İran’da hala yasaklı olan partinin üyeleri, sık sık taciz edilerek, hapiste tutuluyor.

Ölümünden sonra partililerin buluşma mekanı olmaya devam eden Foruhar’ın evi de, sürekli gözetim altında tutuluyor.

Tudeh Partisi

İran Anayasal Devriminin liderlerinden Haydar Amu Oghli tarafından Gilan vilayetindeki Bandar-e Anzali’de kurulan İran Komünist Partisi olarak da bilinen parti, 1933’te yasadışı sayıldı.

Tudeh ismiyle kendisini yeniden tanıtma fırsatına sahip olan partinin, İran halkının umut ve isteklerini gerçekleştirme, çoğulculuğa ve halkın iradesine saygı duyan bir rejim, İran’ın özgür iradeye sahip olması ve yabancı ülkelerin kontrolünden ayrılmasının yanında, herkesin ücretsiz sağlık ve eğitim hizmetlerine ulaşabilmesi gibi hedefleri vardı.

Rejime karşı olan parti, şu anda İran’daki baskının etkisiyle yurtdışında faaliyet gösteriyor.

İran’ın muhalifleri yalnızca örgüt ve partilerden değil, aynı zamanda baskıcı rejime karşı kendi imkanlarıyla mücadele veren siyasi, sosyal ve insan hakları düzeyinde önde gelen kişiler ve aktivistlerden oluşuyor.

Londra’da yaşayan ve 2003 yılında Nobel Barış Ödülü’nü kazanan hukuçu Şirin Ebadi, Aralık 2017’de gerçekleşen protesto gösterilerinin İran’da ‘büyük bir hareketin başlangıcı’ olduğuna inanıyor.

İran’da 2009 yılında düzenlenen cumhurbaşkanlığı seçimlerine ‘hile karıştığı’ iddiasıyla çıkan büyük protestolarda yer aldıktan sonra ev hapsinde tutulan Mehdi Kerrubi de, İran’ın önde gelen muhaliflerinden biri olarak kabul ediliyor.