Lütfen yeni siteyi Bekleyiniz: https://aawsat.com/turkish


Ortadoğu haber | Şarkul El-Avsat

Necid’in çamurdan evleri | ŞARKUL AVSAT
Bir Sayfa Seçin

Suudi Arabistan’ın çamur tuğlasından yapılmış eski evlerinin doğa ve ortamla uyumlu olması bu evleri daha güzel ve işlevsel kılan özelliklerdendir.

Bu evlerin genellikle avlulu ya da iç bahçeli olması karakteristik özelliklerinden olup, benzerlerini de Afrika, Mısır, Irak, İran, Yemen, Tunus ve Fas’ta da görmek mümkündür.

Toprağın kazılmasıyla elde edilen çukur avlululu evler milattan 3 bin yıl önce bilinmekteydi ve bu türden evler İran’ın İsfehan kentinde ve Tunus’un muhtelif yerlerinde görmek hala mümkün.

Toprak tuğladan yapılan geleneksel Necid evlerinin en büyük özelliği ev içindekilerini ortam sıcaklığından korumasıdır. Evler genelde dikdörtgen veya kare şeklinde, iki katlı veya çok katlı olur, oda pencereleri sütunlu avlu veya revaka bakar.

Necid, sıcak bir çöl bölgesinde yer almaktadır, dolayısyla evlerin yapımında doğal havalandırmaya ve gece esen rüzgardan faydalanmaya önem verilmiştir. Yöre mimarları çamurun izolasyon için çok faydalı olduğunu anlamış ve bu tür binalar için çamur tuğlaları sıkça kullanmıştır. Necid ahalisi, dünyaca ünlü mimar Hasan Fethi’nin 1940 yılında, betonarme yerine kullanmaya başladığı çamur tuğlalarını yüzyıllardan beri kullanmış ve çamurun özelliklerinden faydalanmıştır. Çamur tuğlalarının kullanımı evlerin daha iyi izolasyonunu sağlamakla kalmıyor, geceleri sıcaklığı difüze ederek (yayarak) evlerin içini de soğutuyor aynı zamanda.

Necidliler evlerin damlarından da yararlandı, özellikle de sıcak yaz gecelerinde. Avluların toprak tuğladan yapılması da soğuk havanın ev içine girmesine  imkan sağlıyor, özellikle zemin katı odalarının havalandırmasına ve soğutulmasına yarıyordu. Gündüz güneşinin avluyu doğrudan etkileyip sıcaklığı yükseltmemesi amacıyla Necidliler avluya sütunlu revaklar kurmuş ve sütunlar arası çekilen malzemelerle avlunun doğrudan güneşten etkilenmesi önlenmiştir.

Bu evlerin karakteristik özelliklerinden biri de iki girişli ve iki tuvaletli- banyolu oluşudur. Zemin kat mahzen olarak kullanılırken konukların karşılanması için eve bitişik ayrı bir salon görevi gören odanın varlığı da yaygındır. Necid’in kır evlerinin hurma bahçeleri içinde yer alması hem ahalinin daha rahat olmaları, hem de kum ve tozdan kurtulmalarını sağlar. Hurmanın diğer yararları da cabası.

Taş yerine çamur tuğlasından yapılan evler problemsiz değildir, her şeyden önce binaların düzenli olarak bakıma ihtiyacı olur, Erozyon faktörlerine, özellikle fırtınalar ve sel baskınlarına karşı dayanmayan duvarların sürekli güçlendirilmesi ve izole edilmesi gerekliliği her zaman hasıl olmuştur. Ondandır ki, Necidliler çamura saman ilave ederek çamurun daha iyi tutunmasını ve yağmur suyuyla gelen yüzey erozyonu ve yıpranmayı azaltmışırlardır. Necid’in bazı kasaba ve köylerinde çamurdan kulelerin yapıldığı, uzun konik biçimli minare tipi çıkıntılar sayesinde havalandırmaya yarayan mimari öğelerin de ilave edildiği görülmüştür. Doğayı gözetleyerek ve tecrübeye dayanarak ta çamura bazı ek malzemeler ilave edilmiş ve bazı mimari ögelerle binalara sağlamlık kazandırılmıştır.

Suudi Arabistan, değişim ve çağın gereklerinden dolayı tehlike çanlarını çalan mimari geleneğini muhafaza etmek için büyük engellerle yüz yüze gelmiştir; bu geleneğin muhafaza edilmesi için de planlama, ileriye dönük vizyon ortaya koymak ve imkanların seferber edilmesi bu geleneğin ve tarihin muhafazası için önemli rol oynamaktadır.