Lütfen yeni siteyi Bekleyiniz: https://aawsat.com/turkish


Ortadoğu haber | Şarkul El-Avsat

Öncelikler karmaşası Avrupa’nın İran’a yönelik yaptırımlarını erteletti | ŞARKUL AVSAT
Bir Sayfa Seçin

Avrupa Birliği (AB) ülkeleri Dışişleri Bakanları, bir araya geldikleri toplantıda, İran’ın balistik füze programı ve İran’ın bölgesel rolüne karşı Almanya, İngiltere ve Fransa’dan önerilen yaptırımlar ve çerçevesinde herhangi bir gelişme kaydedemedi. ABD Başkanı Donald Trump’ın, İran ile P5+1 ülkeleri (ABD, Çin, Rusya, Fransa, İngiltere ve Almanya) arasında Viyana’da imzalanan anlaşmadaki boşlukların kaldırılmaması halinde Washington’un anlaşmadan çekileceği açıklamasında bulunması ve anlaşmanın düzeltilmesi için Avrupa ülkelerine süre tanımıştı. Trump’ın Viyana Nükleer Anlaşmasını sürdürmeyi isteyen Almanya, İngiltere ve Fransa’ya tanıdığı bu sürenin sona ermesine bir aydan daha az bir süre kala, AB ülkeleri arasında, İran’ın öncelikli konular arasında olduğuna dair farklı görüşler ortaya çıktı.

Nükleer anlaşmayı koruyabilmek için üç Avrupa ülkesi (Almanya, Fransa ve İngiltere) geçtiğimiz ay, ABD yönetimini nükleer anlaşmayı sürdürmeye ikna etmek için, Tahran hakkında, insan hakları ihlalleri ve Ortadoğu’daki rolünün yanı sıra balistik füze programına yönelik bir yaptırım taslağı önerisinde bulundular.

Trump, 4 şart koştu

Geçtiğimiz Ocak ayında ABD Başkanı Trump, ülkesinin anlaşmada kalmaya devam etmek için 4 temel meselenin düzeltilmesini şart koştu. Bunlardan birincisi Uluslararası Atom Enerji Kurumu’nun (IAEA) müfettişlerinin İran’daki bütün bölgelere girmesine izin veren bir zaman takvimi düzenlenmesi. İkincisi ise İran’ın hiçbir zaman nükleer silaha sahip olmayacağının garanti edilmesi. Üçüncüsü şart ise nükleer anlaşmanın 15. yılının ardından İran’a nükleer programına devam etme izninin verilmemesi. Dördüncüsü ise Kongre’den çıkması beklenen İran’ın balistik füze programının reddedilmesine ilişkin karar doğrultusunda hareket edilmesi.

AB’nin gündeminde İran yok

AB Dış Politika Sorumlusu Federica Mogherini, dün AB ülkeleri Dışişleri Bakanları toplantısı öncesi Lüksemburg’da yaptığı açıklamada, Tahran’a karşı yaptırımların gündemlerinde olmadığını ifade etti. Mogherini, AB’nin, Washington ile işbirliği yaparak, bütün tarafların anlaşmaya olan bağlılığını sürdürmeye çalıştığını belirtti. AB Dış Politika Sorumlusu, aynı zamanda, Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu’nun (IAEA) tavrı konusunda, İran’la yapılan anlaşmaya zarar verecek herhangi bir tutumun, Kuzey Kore ile nükleer program konusunda yapılması beklenen müzakereleri etkileyebileceği uyarısında bulundu.

AB’nin nükleer anlaşmaya olan desteği devam ediyor

Toplantı sonunda Mogherini, İngiltere Dışişleri Bakanı Boris Johnson, Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Yves Le Drian ve Almanya Dışişleri Bakanı Heiko Maas’ın katılımıyla gerçekleşen koordinasyon toplantısı bitiminde resmi bir bildiri yayınladı. Bildiride toplantının ayrıntılarına değinilmeden, Avrupa’nın nükleer anlaşmaya olan desteğinin sürdüğü yönünde açıklamada bulunuldu.

Avrupa’da İran konusunda görüş farklılıkları yaşanıyor

Öte yandan Avrupa ülkeleri arasındaki görüş farklılıkları, başta İtalya, İspanya ve Avusturya olmak üzere füze programı ve bölgesel rolü nedeniyle İran’a yeni yaptırımlar uygulanmasına karşı çıkan ülkelerle birlikte devam ediyor.

Avusturya Dışişleri Bakanı Karin Kneissl yaptığı açıklamada, bu konunun gündeme getirilmesini gerektirecek önemde olmadığını söyledi. Fransız Haber Ajansı’nın (AFP) haberine göre, Avusturya, tıpkı İtalya ve İsveç gibi yeni yaptırımların uygulanması konusunda en isteksiz ülkelerden biri. Ancak Almanya Dışişleri Bakanı Heiko Maas, Tahran’a karşı hoşnutsuzluğunu dile getirerek, “İran’ın bölgede oynadığı rol ve balistik füze programı nedeniyle endişeliyiz” ifadelerini kullandı. Yeni yaptırımları isteyip istemediği konusunda fikrini beyan etmeyen Maas, “Bu konuda nasıl bir tutum sergileyeceğimize bakmalıyız” şeklinde konuştu. Belçika Dışişleri Bakanı Didier Renders, bu konun bir öncelik olduğunu düşünmediği belirtirken, Suriye’de askeri bir çözüm olmayacağını ifade etti. Renders, “Siyasi bir çözüm istiyorsak, İran ve Rusya ile diyalogumuz olmalı” dedi. Litvanyalı mevkidaşı Linas Antanas Linkevicius ise, “Bu konuyu tartışmalı ve bu seçeneğe açık olmalıyız” şeklinde konuştu.

Kimliğinin açıklanmasını istemeyen AB üyesi bir ülkenin temsilcisi, “İran konusunda herhangi bir eylemde bulunmamak çözüm değil. Nükleer anlaşma ihlal edilemez. Ancak anlaşmanın etrafında hareket edilebilir. Çünkü seçeneklerin sınırları geniş. Yaptırımlar için gerekli tüm sistemlere sahibiz” dedi.

“İran’ı kaybedeceğimiz büyük bir hata yapmamalıyız”

Lüksemburg Dışişleri Bakanı Jean Asselborn, İran’ın dış politikası ve balistik programının nükleer anlaşmanın ruhuyla bağdaşmadığını belirterek, “ABD’yi sakinleştirmek için adımlar atsak bile, yinede yeni yaptırımlar konusundaki bu tartışmanın olacağını düşünüyorum. Ancak İran’ı kaybedeceğimiz büyük bir hata yapmamalıyız” uyarısında bulundu.

Macron ve Merkel Washington’u ziyaret edecekler

Üç Avrupa ülkesi, verdiği sürenin dolacağı 12 Mayıs’a kısa bir süre kala Trump’ı nükleer anlaşmada kalmaya ikna etmek için son girişimlerde bulunmak üzere, 24 Nisan’da Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, 27 Nisan’da Almanya Başbakanı Angela Merkel, Washington’u ziyaret edecekler.

Müzakereciler tüm noktalarda anlaşmaya varamadı

Geçtiğimiz hafta dördüncü kez bir araya gelen müzakereciler, bazı ilerlemeler kaydettiler. Ancak Associated Press’in (AP) Pazartesi günü bildirdiği habere göre, görüşmelerde, ABD’li yetkililer ve Trump yönetiminin dış politika danışmanlarına göre tüm noktalarda anlaşmaya varılamadı.

AP’nin, ABD’li yetkililerden aktardığı habere göre, ABD ve Avrupa, balistik füzeler ve askeri noktaların teftişleri hakkında ‘bir anlaşmaya varmak üzere’ olduklarını düşünüyorlar. Ancak anlaşmanın feshedilmesi ile ilgili şartlar konusunda henüz bir noktaya ulaşılamadı.

“Müzakereciler, İran tartıştılar”

Öte yandan isimlerinin açıklanmasını istemeyen bazı yetkililere göre, müzakereciler herhangi bir uzlaşı ile sonuçlanmayan toplantı boyunca, Tahran’ın, Hizbullah, Suriye Devlet Başkanı Beşşar Esed ve Yemen’deki Husi isyancılara yönelik desteği dahil olmak üzere İran’ın ‘kötü amaçlı’ faaliyetlerini tartıştılar.

İki dış politika danışmanı yaptıkları açıklamada, meselelerin balistik füzeler ve askeri noktaların teftişi temelinde görüşüldüğü belirtirken, daha fazla detay vermekten kaçındılar. Trump’ın, yeni ulusal güvenlik danışmanı John Bolton ve önceki danışman Pompeo’nun bahsettiği mutabakatı kabul edip etmeyeceği ile ilgili bir tahminde bulunmak istemediler.

İkisinin de İran karşıtı şahinlerden olduğu bilinen yetkililer, Trump’ın, eski Başkan Barack Obama’nın dış politikadaki en önemli başarılarından biri olarak gösterilen anlaşmaya karşı tutumuna katılıyorlar.

İran’ın, AB ile görüşmeleri devam ediyor

Öte yandan İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Behram Kasımi, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, ülkesinin nükleer anlaşma konusunda AB ile müzakerelerini sürdürdüğünü ve bu ülkelerin ABD’nin baskısı altındaki tutumlarının devam ettiğini söyledi. İran basınında yer alan Kasımi’nin açıklamalarında şu ifadeler yer aldı: “İran ve Avrupa ülkeleri arasındaki nükleer anlaşma üzerine ilişkiler, irtibatlar, diyaloglar ve istişareler devam ediyor. Nükleer anlaşma iki tarafın da ortak çıkarlar sağlıyor”

İran: ABD’nin kararını görmemiz gerekiyor”

İran’ın bölgesel rolüne değinen Kasımi, Avrupa’nın kendi ülkesinin bölgedeki konumunu bildiğini söyledi. ABD yönetiminin henüz anlaşmada yer almadığına inandığını belirten İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü, “ABD yönetiminin nükleer anlaşma ile ilgili kararını görmemiz gerekiyor” ifadelerini kullandı.

Kasımi, İran’ın geçmişte olduğu gibi Avrupa ülkeleri ile müzakerelere devam edeceğine ‘vurgu’ yapsa da, bu durumun iki tarafın, iyi niyetle dolu bir ortamda müzakerelere devam etme istekliliğine bağlı olduğunu ifade etti. Kasımi, iki tarafın heyetlerinin gelecek aylarda çeşitli alanlarda karşılıklı müzakerelere devam edeceklerini sözlerine ekledi.