Lütfen yeni siteyi Bekleyiniz: https://aawsat.com/turkish


Ortadoğu haber | Şarkul El-Avsat

Sudan’daki yeni kanun tasarısı basına infaz niteliğinde | ŞARKUL AVSAT
Bir Sayfa Seçin

Sudan’da kapalı kapılar ardında ve gazetecilerin gözlerinden uzak bir şekilde gazetecilik mesleğini sınırlayan yeni bir kanun yürürlüğe girebilir. Gazeteciler, yayıncılar ve aktivistler, çıkarılacak yeni bir kanunla Basın Yayın Konseyine verilmesi planlanan büyük yetkiler konusunda gerilimli anlar yaşıyorlar. Yetkililer bu kanunla; mesleğin tanımlanması, gazetelerin çıkarılması, gazetelerin basımının durdurulması, gazetecilere ve gazete idaresine cezalar uygulanmasının -ki bu cezaların gazetenin basımının engellenmesi ve gazetecinin yargıya başvurmadan kayıtlardan silinmesini de kapsıyor- söz konusu olabileceğini belirtiyorlar.

Analizlere göre yeni değişiklikler onaylanırsa ifade özgürlüğü ve gazetecilerin haklarını ihlal eden “Ulusal Güvenlik Yasası” gibi, ülkede basın özgürlüğü üzerinde yeni kısıtlamalar getirecek. Kanunda yapılan değişikliklerle gazeteciler için özgürlük sınırının gerileyeceği, bu durumunda Sudan Sınır Tanımayan Gazeteciler’e göre 180 merkez içinde 174. olacağı bir konuma düşeceğini belirtiyor.

Şarku’l Avsat 2017 Basın ve Yayın Yasası değişiklik önerilerini ele geçirmiş ve orada en önemli tanımın “gazete” olduğunu göstermişti. Eski yasada gazete, “kamuya ait bir yazının kaydını tutan bir yüzey” olarak tanımlanırken yeni yasada yüzey kelimesinden sonra kağıt ya da elektronik ifadesi eklenmiş ve elektronik yolla gönderilen, iletilen mesajları da kanunun kapsamına almıştır. Elektronik yayıncılık ister mesaj, ister görüntü, ister fotoğraf şeklinde olsun dolaşım amacıyla iletilen her türlü şey olarak tanımlanmıştır.

2009 tarihli yasanın “herhangi bir şirketin” bir gazeteyi yayınlamaya yetkili olduğunu belirttikten sonra, önerilen değişikliğin 20. maddesi de gazetelerin kamuya ait hissedarlara devredilmesini öngörmektedir. Ayrıca yeni yasa editör yaşını 35’te 40 yaşa yükseltti ve deneyim süresini 10 yıldan 15 yıla çıkardı.

Değişiklik aynı zamanda Sudan Basın- Yayın Kurumu’na eski kanundaki 3 gün olan gazeteyi durdurma yetkisini 15 güne çıkarıyor. Yine gazete lisansının 3 ay boyunca askıya almasına imkan tanırken uygun gördüğü süre boyunca gazetecinin yazmasının durdurulmasına da izin veriyor. Yine 2009 yasasında olmayan gazetenin nihai olarak lisansının sonlandırılması da bulunuyor.

Öte yandan Sudan Gazeteciler Birliği Başkanı Sadık er-Raziki, İletişim Bakanı Ahmed Bilal’in bürosunda Birlikten ve Basın- Yayın Kurumu’ndan temsilcilerin katılımıyla yapılan toplantıda her iki tarafında görüşlerini belirten bir belge hazırlanmasına karar verildiği söyledi.

Raziki geçen ay Başbakan Bekri Hasan Salih ile taraflar arasında yapılan toplantıda, tarafların önerilerini, görevi tarafları uzlaştırmak ve yasayı yeniden revize etmek olan Adalet Bakanlığı Komisyonu’na verilmesinin kararlaştırıldığını söyledi.

El-Raziki, Şarku’l Avsat’la yaptığı görüşmede yasa tasarısının, Bakanlar Kurulunun onayına sunulmak üzere Kurban Bayramı tatilini izleyen dönemde hazırlanıp onay için Ulusal Meclise sunulacağını tahmin ettiğini açıkladı.

Adalet Bakanlığına bağlı komisyon, Gazeteciler Birliğinden gelen raporu onayladığını ve tartışmaya sebep olan maddeleri iptal ettiğini açıklayarak şu hususları vurguladı: “Bakanlar Kurulu, kanunun çıkarılmasının hızlandırmasına yönelik talebine rağmen taraflar daha geniş basın özgürlüğü veren ve gazetecilerin haklarını koruyarak, onların iş güvenliğini sağlayan bir yasa haline getirmek için çalışmalarını sürdürüyorlar.”

Gazeteciler Birliği’nin önerilerini içeren belgeye ulaşan Şarku’l Avsat, belgede önerilen değişikliklerin anayasadaki ifade ve bilgi alma özgürlüğü ile uyumlu olmadığı ve ulusal bir diyalog ortamında hazırlanan 2009 yasasının olumlu yönlerini görmezden geldiğini vurgulandığını ortaya çıkardı.

Birliğe göre değişiklikler İnsan Hakları Bildirgesinin 19. Maddesindeki düşünce ve haber alma özgürlüğüne uyumlu değil. Gazetecilerin geleceğini güvenli hale getirmek için cezalandırmanın yalnızca mahkeme ile sınırlandırılması gerekir.

Öte yandan Avukat Halid Seyyid Ahmed önerilen değişikliklerin basın özgürlüğünü güvence altına alan anayasal güvenceleri azalttığını ve idari organlara ve mahkeme dışında verilen yaptırımların gücünü artırdığını söyledi.

Yeni yasanın onaylanması halinde, “basın özgürlüğü” ihlalini kolaylaştıracağını zira değiştirilen yasada gazetelerin ve gazetecilerin korunmasıyla ilgili hükümlerin ortadan kaldırıldığını söyledi. Ayrıca değişikliklerin Kayıt Kuruluna gazeteciyi mahkeme emri olmadan sicilden çıkarmak gibi büyük bir güç verdiğini ayrıca konseye uygun gördüğü müddetçe gazeteleri gözaltına alma ve üç ay boyunca lisansını askıya alma yetkisi verildiğini de açıkladı.
Seyyid Ahmed, Şarku’l Avsat’a verdiği demeçte, gazetenin lisansını iptal etmek gibi yeni yasa teklifinde bulunan maddelerin tehlikesine dikkat çekerek “ bu gazetelerin infazına yönelik bir karardır ve dünyanın hiçbir yerinde bulunmamaktadır” dedi.

Seyyid Ahmed yenilenen elektronik yayın tarifini eleştirerek şöyle dedi: “Değişiklikler, elektronik yayınlamanın bir tanımını getirdi, ancak tanım tüm elektronik ortamları içerecek kadar geniş. Cep telefonunuza bir SMS mesajı gönderirseniz, bu tanıma göre bu yasaya tabi olursunuz”

Seyyid Ahmed gazete kurumlarının kamuya ait hissedar şirketlere dönüştürülmesinin gazeteciler üzerinde kendi gazetelerini kurma baskısı yaptığını düşünüyor. Ayrıca gazete çıkaran özel şirketleri bütün zorluklara rağmen kamu hisseli şirketlere dönüştürmeye zorladığını ifade ediyor.